Kagami i kagamishi

Autor: Mariusz Kołecki (z blogu Gomahashi)

Jedną z kategorii irogane ko-tsuba (czyli “starych”, tzn pochodzących sprzed okresu Edo tsub z metali kolorowych i ich stopów) są kagami-shi tsuba.

Kagami-shi czyli wytwórcy luster (kagami) produkowali również tsuby, odlewając je, podobnie jak swoje lustra, z brązu i podobnych mu stopów nierafinowanej miedzi (yamagane).

Tsuby te są relatywnie rzadkie, nawet Sasano Masayki w swojej książeczce na ich temat omawia zaledwie nieco ponad dwadzieścia egzemplarzy.

Poniżej zamieszczam kilka przykładów tsub kagami-shi oraz luster z brązu. Porównajcie proszę motywy i technikę wykonania. Jedna z tsuba kagami-shi jest po prostu lustrem, w którym wycięto otwory (nakago-ana i kozuka hitsu ana).

Z mojego (przyznaję, skromnego) doświadczenia wynika, że lustro (kagami) wydaje się być lżejsze niż tsuba kagami-shi podobnej wielkości. Stąd też zapewne wątpliwości zgłaszane przez niektórych badaczy i dotyczące pochodzenia tych tsub. Osądźcie sami.

Tsubom kagami-shi nie poświęcano dotychczas zbyt dużej uwagi – moim zdaniem niesłusznie. Są one niezwykle eleganckie, mimo (a może właśnie dzięki) swej skromności. Niektóre motywy zdobnicze stosowane przez kagami-shi zostały zaadaptowane przez takich mistrzów jak Hirata Hikozo, który swe tsuby z irogane często zdobił podobnym do zdobień kagami-shi motywem okina-yasuri. Być może łączenie tych dwóch szkół jest zbyt daleko posunięte, ale moim zdaniem, warto się przyjrzeć jak bardzo okina-yasuri przypominają koncentryczne kręgi na niektórych tsubach kagami-shi.

Oczywiście tsuby kagami-shi dają również asumt do dyskusji nad walorami praktycznymi odlewu w porównianiu z metalem kutym. Wydaje się, że w przypadku metali kolorowych i ich stopów dyskusja ta jest bezprzedmiotowa (patrz dzwony czy też działa z brązu).

 

Lustro – kagami (brąz, okres Muromachi)

Motyw zdobniczy – kwiaty wiśni (sakura)

 

Tsuba kagami-shi (z książeczki Sasano)

Oba otwory funkcyjne późniejsze, zaślepione.

Motyw zdobniczy – por. kagami powyżej

i tsuba poniżej

 

Tsuba kagami-shi, Muromachi.

Motyw zdobniczy: kamon (wachigai) i liście bambusa.

Kamon jest taki sam jak na tsubie powyżej,

a tsuba ta wygląda prawie jak bliźniaczka

tsuby pokazanej przez Sasano.

Oba otwory funkcyjne późniejsze, jeden z nich

wyścielony suaka i zaślepiony katashirome.

 

 

lustro (kagami) – brąz, okres Momoyama,

motyw żółwia, żurawii i chryzantem.

 

 

Tsuba wykonana poprzez przeróbkę lustra (kagami).

Motyw żółwia, pancerza żółwia i żurawi.

W seppa dai spiłowany grzebiet żółwia

(por. kagami powyżej – na tej tsubie widać

jeszcze łapy żółwia z boków nakago-ana)

 

Rewers, jak przystało na byłe lustro, całkowicie gładki.

 

To znowu tsuba z książeczki Sasano:

widać na niej koncentryczne kręgi,

do których podobne są Okina-yasuri

Hirata Hikozo

 

Tsuba Ko-kagamishi, brąz, okres Nambokucho

(NBTHK origami z atrybucją Ko-Kagamishi)

z kolekcji Henry Wilson’a

Otwór funkcyjny późniejszy. Obfite pozostałości kuro urushi.

Intrygujące są nawiercenia po bokach nakago-ana.

Wspaniały, wczesny egzemplarz tego typu tsub.

 

Awers i rewers tsuby Ko-Kagamishi

Widać, że nie jest to modyfikacja lustra, lecz prawdziwa

tsuba, zaprojektowana i odlana jako tsuba właśnie

 

Zdjęcia pochodzą z:

Sasano Masayuki: “Kagamishi Tsuba” (Tokyo, 1980) www.tetsugendo.com, www.yamabushiantiques.com i www.kodogunosekai.com. Ostatnie dwa zdjęcia publikowane za uprzejmą zgodą Henry Wilson’a.

One thought on “Kagami i kagamishi

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

11 − 8 =

Close